Nghề đóng đáy, một nghề rất gian truân có khi phải đổi cả mạng sống.

Nghề đóng đáy là một nghề rất cực khổ, đòi hỏi sức chịu đựng gian khổ phi thường của con người.

Cái nghề này nghe tên rất lạ nhưng nếu ai đi du lịch các cửa biển phía nam thì hay bắt gặp, vì tính tò mò nên tôi đã tìm hiểu về cái nghề đặc biệt này.

Theo một số ngư dân cho biết thì năm 2009, chỉ một trận giông bão đã đánh sập hơn 400 miệng đáy ở Huyện Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau. Lúc đó toàn bộ 67 người canh chòi đều bị đẩy xuống biển, 65 người may mắn được cứu sống. 2 người còn lại đã mãi mãi ở lại với biển khơi mênh mông.

Nghề đóng đáy (hay còn gọi đáy hàng khơi) là nghề giăng lưới ở những nơi có lạch biển độ sâu khoảng 25m và cách đất liền khoảng 20km. Miệng đáy rộng khoảng 50 m, được làm bằng loại lưới dài, đuôi thắt, bắt cố định vào những thân cột to, cắm sâu xuống đáy biển.

 

Trên mỗi hàng cột “treo” nhiều căn chòi nhỏ đủ để tá túc cho 2-3 người giữ đáy, hay còn gọi là bạn chòi. Phương tiện duy nhất để di chuyển qua lại giữa các chòi là dây thừng được buộc cứng nối giữa trụ. Ngoài việc giữ đáy, những người ở chòi giữa biển còn phải trông con nước để quyết định buông, kéo lưới.

Đáy hàng khơi được xây dựng ở một ví trí cố định, các bạn chòi hành nghề suốt năm.  Bạn chòi không có lương mà được chủ cho hưởng một trong 7 miệng để có thu nhập riêng. Hàng tháng thường có hai con nước để họ buông lưới. Tôm cá theo con nước chảy xiết mà chui vào các miệng đáy.

Việc kéo lưới cũng không ấn định thời gian, có khi vào mùa trúng biển thì mỗi ngày, còn bình thường cả tuần hoặc nửa tháng… Quân bình mỗi miệng đáy sẽ bán được khoảng 6 triệu đồng tiền tôm cá. Tới con nước đổ đáy, ghe tàu được chủ hàng cho ra vào thu gom nguồn lợi hải sản và tiếp tế lương thực, thuốc men… cho các bạn chòi.

Các ngư dân làm nghề này luôn đối đầu với nắng gió của biển, thậm chí họ còn cược mạng sống của mình mỗi khi biển cả nổi giận. Nhưng tất cả đều yêu biển, xem biển là nhà. Cuộc sống lênh đênh, ăn uống, nghỉ ngơi… trên biển quen hơn ở đất liền. Lâu lâu thấy nhớ vợ con, họ vào bờ được vài ngày rồi lại trở ra vì nhớ biển.

 

Những cư dân lớn tuổi ở đây cho biết, ban đầu nghề này hình thành ở địa phương rất ít, dần về sau thấy nguồn thu lớn nên nhiều người học làm theo. Hiện tại có hàng nghìn miệng đáy ở các cửa biển của tỉnh Cà Mau.

Đóng đáy hàng khơi là nghề hết sức vất vả và nguy hiểm, do đó công tác tuyển chọn bạn chòi được xem là khâu quan trọng. “Bạn chòi phải là người thuần thục nghề đi biển, biết bơi và gan dạ, đặc biệt là phải chấp nhận xa vợ con dài ngày. Dù thu nhập cao nhưng không phải ai cũng thích làm”, lão ngư Hồ Văn Biểu, 82 tuổi, xã Đất Mũi, nói chắc nịch.

Ông Nguyễn Văn Bột, chủ đáy hàng khơi ở xã Đất Mũi cho biết, chuyện bạn chòi rơi xuống biển xảy ra như cơm bữa. Tháng 8 năm ngoái, 2 bạn chòi của ông là anh Nguyễn Văn Hùng và Nguyễn Văn Cọt bị lốc xoáy cuốn phăng xuống biển lúc nửa đêm. Lúc này không thể bơi được theo ý mình vì bị sóng biển vùi dập. cách duy nhất là ôm phao trôi dạt nhiều giờ trên biển, may mắn sẽ được ghe đánh cá cứu sống.

“Do đặc thù của nghề, nên anh em khi ngủ thường buộc theo cái can nhựa loại lớn vào người, phòng khi có rơi xuống biển còn kịp trở tay”, ông Bột nói và cho biết các bạn chòi thường cập nhật thông tin thời tiết rất kỹ. Nếu dự báo thời tiết xấu, họ sẽ được chủ hàng trong đất liền sẽ điều tàu ra đón. “Sóng khoảng cấp 5 là chúng tôi cho bạn chòi vô bờ rồi”, ông Bột cho biết.

Thiên nhiên và biển cả nguy hiểm như vậy, nhưng những người canh chòi còn phải đối mặt với các tàu hàng mất lái (hoặc họ không để ý) lao vào chòi. “Sợ nhất là lúc đang ngủ vì không kịp trở tay. Cũng đã có không ít người bỏ mạng với nghề này…

Để phòng thân, hầu hết những người canh đáy hàng khơi đều mang theo bên mình dao lê sắc bén, để rọc lưới đáy thoát thân, trong trường hợp không may bị rơi xuống biển và bị nước cuốn vào lưới đáy hàng. Ngoài ra, không chỉ đối mặt với nguy hiểm thường xuyên rình rập, đôi khi họ cũng phải nhịn đói khát vì gặp lúc mưa bão, tàu tiếp tế lương thực không thể ra biển.